آرشیو ماهانه: اردیبهشت ۱۳۹۷

۱۴ اردیبهشت

مصاحبه با دکتر علی شهبازی، مسئول برگزاری مسابقه ی دانش مغز

مصاحبه با دکتر علی شهبازی، مسئول برگزاری مسابقات در ایران

 

دکتر علی شهبازی، دکترای تخصصی علوم اعصاب شناختی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران هستند. ایشان به عنوان استادیار دانشکده فناوری­ های نوین در زمینه­ های آموزشی، پژوهشی و اجرایی مشغول به فعالیتند. در بخش آموزش ایشان به عنوان معاون آموزشی گروه علوم اعصاب، وظیفه برنامه ­ریزی درسی دانشجویان دکترای علوم اعصاب و نیز تدریس واحدهای نوروبیولوژی سلولی مولکولی و مبانی علوم اعصاب شناختی را به دانشجویان دکترای تخصصی علوم اعصاب برعهده دارند. در زمینه­ ی پژوهشی، با توجه به تحصیل فیزیولوژی پزشکی در دوره­ ی کارشناسی ارشد، به اثرات استرس­های محیطی خصوصاً انزوای اجتماعی و داروها و توکسین­ها بر تکامل قشر مغز در دوره­ ی اولیه ­ی کودکی و اثرات این تکامل بر رخداد اسکیزوفرنی و اوتیسم علاقمند هستند و در پژوهش­ های خود از تکنیک­ های رفتاری با مدل­ های حیوانی این بیماری ­ها و تکنیک­ های مولکولی، بیان ژن­ ها و اپی­ژنتیک روی بافت قشر مغز استفاده می­ کنند.

در زمینه­ ی سابقه­ ی فعالیت­ های اجرایی ایشان می ­توان به برنامه ­ریزی استراتژیک تأسیس دانشکده­ فناوری­ های نوین، دبیری بخش سلولی مولکولی مجله basic and clinical neuroscience اشاره کرد. ایشان در سال ۱۳۹۱ با همکاری سایر اساتید زیرنظر دکتر محمدتقی جغتایی در تأسیس انجمن علوم اعصاب ایران ایفای نقش کردند و به عنوان عضو هیئت مدیره­ ی انجمن فعالیت کردند. ایشان اخیراً مسئولیت کمیته­ ی دانش ­آموزی این انجمن را عهده ­دار شدند. در خصوص فعالیت ­های کمیته دانش ­آموزی این انجمن مثل برگزاری مسابقه ملی دانش مغز با ایشان به گفتگو نشسته ­ایم.

  • کمیته­ ی دانش­ آموزی انجمن علوم اعصاب و هدف از تشکیل آن و عمده فعالیت­های آن را معرفی فرمایید.

انجمن علوم اعصاب به عنوان یک انجمن علمی طیف وسیعی از مخاطبان را از اساتید علوم اعصاب و رشته­ های مرتبط، دانشجویان دکترای علوم اعصاب و مقاطع پایین­تر و رشته­ های مرتبط گرفته تا دانش ­آموزان مقاطع متوسطه داریم. از بدو تأسیس انجمن، توجه ویژه ­ای به دانش ­آموزان شد و برای فعالیت انجمن در زمینه ­ی دانش­ آموزی برنامه ریزی شد. هدف انجمن آشنایی دانش ­آموزان با این رشته ­ی نوپا بود تا دانش ­آموزان در انتخاب رشته ­ی خود بتوانند آن را در نظر بگیرند و یا بتوانند در آینده از رشته ­های مرتبط به حیطه ­ی علوم اعصاب ورود پیدا کنند. جهت برنامه ­ریزی برای این هدف، کمیته­ ی دانش­ آموزی انجمن در سال ۱۳۹۱ تأسیس شد. مسئولیت این کمیته تا سال ۱۳۹۳ با خانم دکتر ساره اسدی عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بود. در رأس برنامه ریزی­ های کمیته در آن زمان، ترویج علوم اعصاب در بین دانش­ آموزان از طریق برگزاری دوره ­ها و کارگاه ­های آموزشی بود. این فعالیت­ های ترویجی ابتدا در سطح شهر تهران آغاز شد. از دیگر فعالیت ­های کمیته­ ی دانش آموزی می ­توان از برگزاری حداقل ۱۰ کارگاه از سال ۱۳۹۴ در سطح مدارس کشور با حمایت ستاد توسعه علوم و فناوری ­های شناختی نام برد. همچنین می ­توان به برگزاری سمینار ترویجی دانش آموزی، مسابقه مقاله ­خوانی و نمایشگاه پوسترهای دانش ­آموزی در حاشیه ­ی کنگره ­ی علوم اعصاب پایه و بالینی اشاره کرد.

  • لطفاً تاریخچه­ ی برگزاری این مسابقه در سطح کشور و مسابقات جهانی را شرح دهید.

از اولین جلسه مجمع عمومی انجمن علوم اعصاب پیشنهاد برگزاری آزمون جهانی brainbee توسط خانم دکتر فرشته معتمدی، استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ارائه شد و مصوب شد که با توجه به اهمیت موضوع انجمن علوم اعصاب ایران عهده­ دار اجرای آن در سطح کشور شود. اولین دوره­ ی این مسابقات در سال ۱۳۹۳ با کوشش ­های دکتر اسدی برگزار شد و در اولین دوره آقای امیر چیت­ساز از دبیرستان علامه حلی تهران به عنوان نماینده­ ی ایران در مسابقات جهانی  ۲۰۱۴ استرالیا شرکت کردند.

این مسابقات به عنوان یکی از فعالیت­ های مهم کمیته دانش­ آموزی به مرور پیشرفت کرد. و از دومین دوره­ مسئولیت آن به اینجانب سپرده شد و در آن دوره، مسابقات در سطح پنج استان کشور برگزار شد و آقای شایان باقری از دبیرستان استعدادهای درخشان رشت به عنوان نماینده ایران در مسابقات جهانی دانمارک انتخاب شدند و در مسابقات جهانی، در یک رقابت سنگین با شایستگی مقام چهارم جهانی را کسب کردند.

سومین دوره مسابقات کشوری دانش مغز با حمایت کمیته ­ی دانش ­آموزی ستاد علوم شناختی و همکاری معاونت متوسطه ­ی وزارت آموزش و پرورش در سطح ۳۱ استان کشور در دو مرحله برگزار شد و در پایان رقابت ­ها، آقای پارسا پات دانش ­آموز پایه­ی یازدهم دبیرستان استعدادهای درخشان رشت به عنوان نماینده ­ی ایران در مسابقات جهانی ۲۰۱۷ در واشنگتن آمریکا برگزیده شدند و علیرغم سختی ­هایی که در اخذ ویزا برای شرکت ایشان در مسابقات کشور امریکا داشتیم موفق شدند نتیجه ­ی درخشانی اخذ کنند.

در دوره اخیر این مسابقات نیز خانم مهسا آرمان، دانش آموز پایه دهم دبیرستان فرزانگان مشهد به عنوان نماینده ایران در مسابقات جهانی موفق به کسب مقام ارزشمند چهارمی در رقابتی سنگین شدند.

مسابقات جهانی brainbee برخلاف سایر المپیادهای جهانی از هر کشور تنها یک نماینده را می ­پذیرد. انجمن علوم اعصاب ایران از طرف ارگان برگزار کننده مسابقات جهانی به عنوان متولی برگزاری این مسابقه در کشور ایران به رسمیت شناخته شده ­است. این مسابقه هر سال در مرحله جهانی در بخش­های کتبی، عملی و شفاهی با موضوعات فیزیولوژی سیستم عصبی، آناتومی و بافت شناسی سیستم عصبی، تشخیص بالینی بیماری­ های نورولوژی و روان­پزشکی توسط اساتید خبره ­ی علوم اعصاب جهان برگزار می­ شود. رقابت مسابقات جهانی بسیار سنگین و نزدیک به هم هستند و نمایندگان ایران در سال ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ با اختلاف نمره­ ی بسیار اندک به ترتیب رتبه ­های چهارم و پنجم جهانی را کسب کردند.

  • هدف انجمن علوم اعصاب از برگزاری این مسابقه را شرح دهید.

هدف انجمن علوم اعصاب از برگزاری این مسابقات شناسایی استعدادهای این حوزه و پرورش آینده­ سازان کشور است. از برنامه ­های آتی انجمن علوم اعصاب در حیطه ­ی دانش ­آموزی می ­توان به برگزاری کارگاه­ ها و سمینارهای ترویجی علوم اعصاب و علوم شناختی از طریق پژوهش سراهای دانش آموزی اشاره کرد. همچنین انجمن این آمادگی را دارد تا در صورت تقاضای دبیرستان­ های کشور دوره­ های آموزشی کوتاه­ مدت علوم اعصاب را برگزار نماید.

  • در مورد چگونگی اجرای این مسابقه توضیح بفرمایید.

امور علمی مسابقه دانش مغز توسط کمیته­ ی علمی این مسابقه انجام می ­شود. این کمیته متشکل از تعدادی از اساتید دانشگاه و اعضای هیئت مدیره ­ی انجمن و دانشجویان مستعد علوم پزشکی علی ­الخصوص رشته­ ی پزشکی می ­باشد. آزمون هر ساله در دو مرحله در سطح کشور برگزار می­ شود. در مرحله اول هدف ترویج علوم اعصاب و آشنایی دانش آموزان با مغز و کارکردهای آن و چگونگی ارتقای این کارکردهاست و منابع آزمون هم متناسب با همین هدف انتخاب شده ­اند و آزمون به زبان فارسی برگزار می ­شود. تا امسال منابع آزمون مرحله اول شامل کتاب “حقایق مغز” بود که توسط انجمن علوم اعصاب آمریکا تدوین شده و به زبان فارسی ترجمه شده ­است و در وبسایت مسابقات در اختیار دانش­آموزان قرار دارد. منبع دیگر کتابی است که توسط انجمن علوم اعصاب بریتانیا به نام “دانش مغز” تدوین شده­ است و به زبان فارسی توسط انتشارات انسان منتشر شده ­است. سی داوطلبی که در مرحله اول بیشترین نمره را کسب کنند به مرحله دوم راه پیدا می­کنند. این سی داوطلب در مدرسه زمستانه علوم اعصاب دانش آموزی شرکت می­ کنند. کمیته علمی از سال ۱۳۹۶ مرحله ­ی دوم مسابقه را به زبان انگلیسی برگزار می­ کند تا برگزیدگان جهت مسابقه جهانی نیز آماده شوند. جالب این است که اغلب دانش ­آموزان شرکت­ کننده در مرحله­ ی دوم مسابقه به زبان انگلیسی مسلط هستند و علیرغم سختی آزمون مرحله دوم در رقابتی سخت، نمرات بسیار نزدیک به­ همدیگر کسب می ­کنند. این نشان می ­دهد که دانش ­آموزان ما توانایی خواندن و درک مطلب و مباحثه­ی علمی این رشته را به زبان انگلیسی دارند که سرمایه ­ی ارزشمندی است. از سال ۱۳۹۷ فرم برگزاری آزمون مرحله دوم به مسابقات جهانی بسیار نزدیک شده ­است و مسابقه در ۵ مرحله ­ی تستی، تشریحی، تشخیص بیماری­ها با اسلاید یا بیمارنما، بافت شناسی و آناتومی علمی و پرسش ­وپاسخ شفاهی برگزار می ­شود.

  • در خصوص حمایت ­های انجمن علوم اعصاب از برگزیدگان این مسابقه توضیح بفرمایید.

در طی سه دوره اخیر برگزاری این مسابقه، انجمن علوم اعصاب موفق شده­ است تا بیش از ۷۰۰۰ دانش ­آموز را با این رشته­ ی نوپا آشنا کند. از این میان هرساله برای دانش آموزان برگزیده مرحله اول مدرسه­ ی زمستانه علوم اعصاب را به عنوان یک دوره­ ی آموزشی کوتاه مدت برگزار شده ­است. یعنی می ­توان گفت در سه سال اخیر حدود ۱۰۰ دانش آموز به طور خیلی تخصصی آموزش علوم اعصاب دیده ­اند. علوم اعصاب در مورد پیچیده ­ترین محصول خلقت بحث می ­کند و این رشته نقش راهبردی در پیشرفت ­های علمی کشور دارد و داشتن نیروی انسانی جوان و علاقمند می­ تواند به پیشرفت این دانش در کشور کمک نماید.